این در حالیست که امام راحل (ره)؛ در فرمایشی ارزشمند، خطاب به معلمان می فرمود: فکر نکنید این دانش آموز یک کشاورز، کاسب یا بازاری است بلکه فکر کنید این فرد رئیس جمهور آینده، یا وکیل و وزیر آینده خواهد شد.

همچنین یکی دیگر از جنبه های منفی این آسیب جدی این است که گاهی موجب می شود مربی و سرگروه، نسبت به تکریم شخصیت افراد کم توجه شود و به اعضای گروه نگاهی از بالا به پایین داشته باشد.

توضیحات لازم: در این باره بیان این مطلب، حائز اهمیت اساسی است که همواره یادمان باشد یکی از اصلی ترین رموز موفقیت صالحین در مسیر رشد و شکوفایی افراد و تربیت شاگردان موفق، احیاء شخصیت اعضای گروه و تأمین کرامت انسانی آنان است.

احترام متربی، در هر رده سنی که باشد در واقع استوارترین محور وزین تربیت و سنگ بنای پرورش دینی است، با تکریم شخصیت متربیان می توان به سهولت روحیه تعالی جویی و کمال طلبی را در آنان زنده کرد.

چنانچه در روایات اسلامی می خوانیم که اگر کسی احساس کرامت نفس کند هرگز آن را با معصیت کوچک نخواهد کرد و در مقابل اگر کسی نفسش برایش کم ارزش باشد از شرش ایمن نخواهید بود.

بر این اساس و مطابق آموزه های دینی، منشاء اکثر کج روی ها، خطاها و سوء رفتارهای افراد بزه کار را در زندگی می توان در تحقیر شخصیت آنان در دوران کودکی جستجو کرد.

در هر صورت در این خصوص و به لحاظ تربیتی همواره توصیه می شود که خطاب مربی به تمامی اعضای گروه، در مواقع رسمی عباراتی مثل “دوست عزیز”، “آقای فلانی”، “برادر گرامی” و از این قبیل باشد و در مواقع غیررسمی نیز می توان متناسب با ظرفیت افراد و صمیمیتی که وجود دارد از عبارتی همچون “جواد جان” و امثال آن، استفاده کرد.

عدم شناخت سرگروه

به دیگر سخن آنکه در حلقه های تربیتی صالحین، نیز متاسفانه گاهی دیده می شود ملاک برتری در معرفی سرگروه، به اشتباه مسن تر بودن افراد و یا قدیمی تر و معروف تر بودن آنان است و بر این اساس، چه بسا فردی بعنوان سرگروه معرفی شود که ویژگی های لازم را برای این کار ندارد و چون سرگروه در واقع رهبر و هدایتگر معنوی افراد به مسیر سعادت است، پس چه بسا ماه ها و سال ها بگذرد اما تحول خاصی در این خصوص در بین اعضای گروه رخ ندهد.

توضیحات لازم: از آنجا که سرگروه حلقه های تربیتی صالحین، در اصل نقش مربی تربیتی را ایفا می کند پس بنابراین باید:

۱) متخلق به اخلاق اسلامی باشد

۲) به مبانی اعتقادی شیعه و اصول و آرمان ها انقلاب، اعتقاد راسخ داشته باشد

۳) مقید به انجام دستورات الهی و انجام احکام شرعی باشد

۴) التزام عملی و پیروی از ولایت فقیه داشته باشد

۵) توان اداره گروه را دارا باشد

۶) خوش اخلاق، خوش برخورد و خوش بیان باشد

۷) با فنون برقراری ارتباط مؤثر تا حدودی آشنا باشد

۸) اهل مطالعه و مشورت باشد

۹) دارای ابتکار عمل، خلاقیت و نوآوری در برنامه ریزی ها برای گروه باشد

۱۰) صبور، مقاوم، ایثارگر، پرکار و جدی باشد

جذب به خود نه به خدا

فقدان وجود مربی و سرگروه به اندازه نیاز

پاسخ اقناعی: در جواب این پرسش، ابتدا دو مطلب مهم و اساسی را متذکر می شویم اول آنکه مگر تا به حال، با همین اوصاف که گفته شد و با شرایط حداقلی لازم، در بسیاری از مناطق، برخی افراد محور تجمع جوانان و نوجوانان مسجدی نبوده اند و نقش محوری را در پایگاه و مسجد محل ایفا نمی کرده اند. پس بر این اساس، اکنون اگر شرایط موجود در این گونه مناطق را هم شرایط قحط الرجالی بدانیم و بگوییم در این شهرها افراد توانمند و کارا وجود ندارد باز هم راه حل این مشکل و مسئله این است که ما همین افراد محوری موجود را توانمندتر نماییم و سطحشان را از این که هست ارتقاء ببخشیم.

به دیگر سخن آنکه در شرایط فعلی، جریان صالحین بیش از همه نیازمند توانمندسازی کادر فعال موجود در جبهه فرهنگی مقابله با جنگ نرم است چرا که در شرایط کنونی بضاعت ما در این راه همین اندازه است.

نکته دیگری که در پاسخ به این سؤال باید گفت: این است که چون در شرایط فعلی، در واقع رمز اصلی موفقیت جریان صالحین در کشور، فراگیر کردن نوعی نگرش تربیتی خاص مبتنی بر انجام کار فرهنگی در مسجد است پس بنابراین حتماً لازم است که همه ما در این زمینه به کادرسازی برای انجام این مهم، در آینده بپردازیم.

به عنوان مثال، این عیب بزرگی است که مثلاً یک برادر روحانی، پنج سال یا بیشتر در قالب طرح هجرت و امثال آن، در یک روستا مستقر بوده باشد و بگوید که در این مدت همسرش نیز به عنوان معلم روستا، در برخی فعالیت های مسجدی یاریش می کرده، اما حالا بعد از پنج سال کار فرهنگی و تربیتی مدام و بی وقفه، با رفتنش از این روستا، در واقع کار فرهنگی و تربیتی زمین می ماند و در آسانه تعطیل شدن قرار می گیرد، معنای این حرف آن است که این آقا؛ پنج سال فرصت داشته کسانی را برای ادامه این راه تربیت کند اما متاسفانه هنوز این کار را نکرده است!.

براین اساس، اگر ما نیز از چند سال قبل، درست همزمان با شروع صالحین در کشور، پیام صالحین را می فهمیدیم و روی بعضی افراد خاص سرمایه گذاری می کردیم الان حلقه های تربیتی مسجدمان لااقل بدون سرگروه نمی ماندند و از مشکل کمبود مربی در حلقه ها نمی نالیدیم کاری که می توانیم حداقل آن را طی دو سال آینده انجام دهیم و با این کار تا حدودی این نقیصه مهم و جدی را مرتفع نماییم.

استفاده از سخنران و معلم بجای مربی و سرگروه

شرح مسئله: برخی می پرسند که هزینه حق التدریس سخنران، مبلغ و مدرس دعوت شده به حلقه ها را چه کسی می پردازد؟!، ایاب و ذهابشان با کیست؟! آیا می توان اگر در مسجدی  مربی نبود از سایر مساجد سطح شهر برای این کار مربی میهمان دعوت کرد؟! و دیگر پرسشهایی از این دست.

توضیحات لازم: آنچه در پاسخ به این قبیل سؤالات و پرسش ها، لازم به یادآوری است این است که حلقه صالحین، سرگروه و مربی دارد نه آموزگار و معلم و نه سخنران و مبلغ.

زیرا آموزگار کارش تدریس و تعلیم است و سخنران و مبلغ نیز کارشان تذکر دادن و پند و اندرز گفتن؛ اما مربی اینطور نیست بلکه مربی صالحین در وهله نخست کارش تربیت و پرورش دینی است و در واقع وظیفه اصلی مربی در مسجد، تربیت جوانان و نوجوانان است. حال از آنجا که انسان شدن و رشد و کمال در زندگی انسان بیش از همه، محصول تربیت است و نه محصول تعلیم و آموزش و موعظه و اندرز، پس نقش مربی برای این کار به مراتب از نقش معلم و مبلغ بیشتر و اثرگذارتر است.

بر این اساس در جریان صالحین، قرار است در هر محله و مسجد، یک نفر انسان دلسوز و متعهد که خودش یک قدم به سعادت و کمال از دیگران نزدیکتر است با کمک متولیان امر و با حمایت و جهت دهی مسولان صالحین حوزه و ناحیه، ابتدا توان تربیتی دینی خود را افزایش داده و سپس به عنوان سرگروه حلقه تربیتی، پانزده تا بیست نفر از جوانان و نوجوانان محل سکونت خود را به راه درست دعوت نماید که چنین فردی، کسی است که در همان محل سکونت دارد و عضو همان مسجد و پایگاه می باشد نه کسی که با آژانس بیاید، یک جلسه تدریس کند و از آنجا برود.

به دیگر سخن آنکه، سرگروه صالحین، کسی است که مثلاً جمعه ها صبح با بچه های گروه اش، فوتبال بازی می کند با آنها به نماز جمعه می رود، هر شب در نماز جماعت مغرب و عشاء اعضای حلقه تربیتی خود، را در مسجد می بیند و از رفتار و گفتار آنان در زندگی روزمره، شناخت کاملی دارد و می تواند در مواقع لازم و ضروری حتی الامکان به اصلاح گفتار و رفتار آنان بپردازد پس بنابراین، چنین کسی مربی میهمان از مسجد و محله ای دیگر و سخنران و مبلغ و آموزگار مدعو نمی تواند باشد.

به دیگر سخن آنکه، اگر در جریان کلی فرآیند صالحین، تنها همین اتفاق ارزشمند بیافتد که در هر مسجد محله ای چند مربی و سرگروه واقعی تربیت شوند، به طور قطع و یقین، در همین مرحله ارزشمند و پر سود، انقلاب اسلامی سال های متمادی، بیمه خواهد شد، چه رسد به این که در این راه، هر مربی و سرگروه صالحین بتواند به مرور زمان، پانزده تا بیست نفر را نیز با اسلام آشنا نماید و مسیر سعادت و هدایت را به آنها نشان دهد.

منوط دانستن کار تربیتی به پول و امکانات

برداشت‌های غلط و نادرست

توضیحات لازم: در این باره لازم به ذکر است که اولاً کتب استاد مطهری در این خصوص تنها به عنوان منبع تغذیه و خوراک اصلی فکری مربیان و سرگروه های صالحین توصیه و پیشنهاد شده است و حلقه های تربیتی صالحین برای هر رده سنی مشخص، طرح درس ویژه خود را دارد.

دوم آنکه، باید توجه داشت که حلقه های تربیتی صالحین به منظور تدریس و آموزش معارف دینی تشکیل نمی شوند بلکه قرار است در این حلقه ها حتما تربیت دینی صورت پذیرد و چون هر تربیتی در ابتدا نیازمند تعلیم است پس بنابراین در این راستا، کتب و جزواتی خاص به عنوان طرح درس پیشنهاد شده اند که در حال تدوین و آماده سازی نهایی است.[۱]

و در نهایت سوم آنکه حتماً باید یادمان باشد که در مجموع، انجام فرآیند تربیتی صالحین؛ در واقع بیش از همه برقراری ارتباط عاطفی مابین مربی و متربی و نیز پیاده سازی روشهای تربیتی اسلامی به شیوه ی مقتضی و در فرصت مناسب هدف اصلی و اساسی کار به شمار می آید و صالحین در حقیقت، به تغییر نهایی رفتار در مخاطبان و انجام عمل صالح توسط آنان می اندیشد. پس بر این اساس، هدف از حلقه داری در جریان صالحین بیشتر انجام کاری تربیتی است نه تعلیمی و آموزشی.

فقر نگرشی